30-10-2018

Hemels Wonen in de Pauluskerk

Na jaren van leegstand heeft de Pauluskerk in Den Haag een nieuwe bestemming gekregen: een woongebouw voor 21 woningen, waarbij elke woning uniek wordt. De saneringswerkzaamheden zijn inmiddels gestart. Architect Matthijs Klooster stuitte bij toeval op de kerk en kwam in contact met Giesbers Rotterdam, dat al in gesprek was over de kerk. De kerk is door Giesbers Rotterdam verworven en geleverd aan Urbannerdam Ontwikkeling BV. Matthijs Klooster is als architect bij het project betrokken, hij vertelt over zijn passie voor deze kerk.

Een droom die uitkwam

Het voortraject duurde maar liefst zeven jaar. Matthijs Klooster (MK Architecten) was op zoek naar een kerkorgel voor een eerdere kerk die hij transformeerde tot woningen. Via zijn connecties bij het bisdom kwam hij terecht in de Rooms-Katholieke Pauluskerk die sinds 2009 leegstond. Klooster vertelt hoe dat ging: “In mijn zoektocht naar een orgel werd dat van de Pauluskerk getipt. Helaas kwam het orgel niet in aanmerking, maar ik werd meteen verliefd op de kerk. De schaal, de details, de spectaculaire gevel met beton. De oorspronkelijke architect had een gotische bouwstijl in gedachten, maar heeft het uitgewerkt in wederopbouw stijl. Ik vond het schitterend en geloofde in dit gebouw, hier moest ik iets mee!” In zijn zoektocht naar enthousiaste partners die er ook in geloofden vond hij Giesbers Rotterdam dat de kerk besloot te kopen. Urbannerdam Ontwikkeling BV werd hierbij betrokken en besloot het project zelf ter hand te nemen. Zo werd het mogelijk dat het oorspronkelijke gebouw uit 1954 van architect Van der Togt nu opnieuw op de tekentafel ligt. Het kerkgebouw blijft zoveel mogelijk in oude staat behouden, binnen de muren van de kerk verrijst als het ware een nieuw gebouw.

Moderne appartementen met oude relikwieën

De 21 woningen worden allemaal verschillend en komen tot tot stand door intensief overleg tussen de toekomstige bewoners en de architect. De kopers hebben een grote mate van inspraak in het ontwerp van hun woning. De appartementen variëren in grootte van 77 m²  tot 217 m² en hebben een tuin, balkon of dakterras. Bijzondere relikwieën uit de kerk zijn tijdelijk opgeslagen en worden in het ontwerp geïntegreerd: het altaar, een biechthokje, wijwater schaaltjes, een stukje toren, een kerkraam, etc. Elke woning krijgt iets bijzonders. Ook een voormalige kerkbezoekster heeft hier een appartement gekocht, zij krijgt de doopkapel in haar woning geïntegreerd. Een andere koper krijgt de devotiekapel, een veel intiemere ruimte. Klooster: “Voor mij als architect is dit gebouw met al die bijzondere elementen natuurlijk een enorme uitdaging, maar ik denk ook aan de voormalige kerkgangers. Zij hebben destijds geld in het collectezakje gestopt, daar wil ik met respect mee omgaan. Dat geldt ook voor de relikwieën die immers door de kerk geschonken zijn.”

Atrium

De centrale hal wordt een licht atrium. Langs de zijgevels komen tweelaagse benedenwoningen en tweelaagse bovenwoningen. In het atrium worden de veertien beelden van de kruisgang weer teruggeplaatst. Klooster: “De parochie heeft ons die beelden toevertrouwd, die wil ik bij elkaar houden en in het atrium plaatsen. Het wordt een prachtige centrale binnenplaats, het hart van het gebouw. Het licht komt van boven en weerkaatst. Licht is een belangrijk thema in de kerk, dat moet je behouden.” Daarbij brengt het atrium via het ventilatiesysteem voorverwarmde lucht in de woningen. Via stadsverwarming wordt het gebouw verwarmd.

Gunstige ligging

Niet alleen het kerkgebouw biedt perspectief voor woningbouw, ook de directe omgeving werkt mee. Het strand ligt op steenworp afstand, er is veel groen en er zijn volop voorzieningen als scholen, winkels en een kinderdagverblijf. Toch waren er al sloopplannen voor de kerk, de gemeente Den Haag heeft dat voorkomen. De Pauluskerk is geen monument, maar vanwege de bijzondere wederopbouw architectuur wordt hij wel zo behandeld. De ernaast gelegen pastorie is wel gesloopt, op die plek komt appartementengebouw ‘De Monseigneur’ met 27 luxe appartementen. De Monseigneur en de Pauluskerk worden ‘buren’ en delen een gemeenschappelijke parkeergarage. Giesbers Rotterdam ontwikkelt en bouwt ook de appartementen van de Monseigneur, samen met rphs architecten.

Oplevering

De komende tijd moet de architect met de toekomstige bewoners verder in overleg achter de tekentafel: “Soms wachten ze mijn advies af, andere bewoners hebben heel eigen ideeën. Natuurlijk twijfelen mensen vaak of ze goede keuzes maken. Het spannendste moment is wanneer we gaan opleveren en alle kopers hun unieke woningen krijgen. Alleen door goed samenwerken met alle partijen kan je dit enorme project realiseren. Het is een lange weg die nog lang niet bewandeld is, maar ik heb alle vertrouwen in een schitterend resultaat.” In het vierde kwartaal van 2019 moeten de Pauluskerk en De Monseigneur worden opgeleverd.